COP31'de Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Paneli Düzenlendi

1

Güncelleme :

13.11.2026 18:42

Yayın :

13.11.2026 18:38

Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında, Gençlik Pavilyonu'nda "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Çerçevesinde İnsan ve Toplum" paneli düzenlendi.

Panelin açılışında konuşan Bakan Yardımcısı Yelkenci, bugün hemen her konuda oluşturulan her platformda "geleceğin dünyası" üzerine konuşulduğuna işaret ederek, yarınlar üzerine söz söyleme hususuna biraz ihtiyatlı yaklaşmak gerektiğini dile getirdi.

"Yarın, bizden sonrakilerin hakkıdır. Bugün bile bize sonraki nesillerin emaneti iken, yarın hakkında nasıl ahkâm kesebiliriz?" diye konuşan Yelkenci, modern insanın, dünyanın her yerinde ve her konuda kendisinde tahakküm etme hakkını bulmakla yetinmediğini; yarınlara da tahakküm etme cüretini gösterdiğini ifade etti.

"İklim krizi diyoruz; esasında bu bir denge krizidir; öyleyse mesele, bir eğitim meselesidir"

İklim meselesinin kökeninde, teknik sorunlardan önce, bir varlık tasavvuru, bir insan tasavvuru sorunu olduğunu kaydeden Yelkenci, şunları söyledi:

"Etrafımıza dikkatle baktığımızda zerreden evrene büyük bir uyum ve denge görürüz. Atomu proton ve nötronlarıyla bir arada tutan kuvvet ile Dünya'nın galaksideki konumunu belirleyen kuvvet aynıdır, denge. Soyut ve somut bütün varlık alanı denge üzerine kaimdir. Bozulmakta olan da işte budur. Biz iklim krizi diyoruz; esasında bu bir denge krizidir. Öyleyse mesele, gerçekten bir eğitim meselesidir diyebiliriz. Çünkü dengenin bozulmasına yola açan faaliyetler insanoğluna aittir. Bu sorunu çözebilecek olan da yine insandır. Karbon piyasaları kurulabilir, teknolojiler geliştirilebilir, anlaşmalar imzalanabilir; ancak bunların hiçbiri, kendini evrenin sahibi sayan insandan daha zor sorunlar değildir. Bu emanete sahip çıkma şuuru gerektirir. Bunu gerçekleştirme imkânı olan en etkili alan da eğitim alanıdır."

Bakan Yardımcısı Yelkenci, her eğitim modelinin farkında olsun ya da olmasın bir insan tasavvuruna dayandığını belirterek, "Elimizde hangi bilginin değerli, hangi davranışın erdemli, hangi hayatın iyi olduğuna dair bir kabulü içinde taşıyan bir öğretim programı olabilir ama öncesinde bir eğitim sisteminin mutlaka ve mutlaka insana nasıl baktığını ortaya koyması gerekir." dedi.

Yelkenci, çevreye dair tutumun da nihayetinde insana dair kabulün bir sonucu olarak tezahür ettiğini ifade etti.

Türkiye'nin 2024'te kendine özgü bir eğitim felsefesini açıkça beyan eden bir model ortaya koyduğunu anlatan Yelkenci, şunları söyledi:

"Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin tercihi ne Batı'ya kör bir hayranlık ne de toptan bir reddir, insanlığın ortak birikiminden istifade etmekle birlikte merkeze kendi düşünce ve duyuş referanslarını almaktır. Bugün sizinle, bu modelin insana ve topluma bakışını paylaşmak istiyorum. Zira iddiamız şudur, bu bakış, iklim meselesine dair bugün aradığımız şeye doğrudan temas etmektedir. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, insanı ruh ve bedenden oluşan bir bütün olarak ele alır. Modelin öğrenci profili dört temel üzerine kuruludur, insana bakışta ontolojik bütünlük, bilgiye bakışta epistemolojik bütünlük, eğitim sürecine bakışta zamansal bütünlük, değerlere bakışta ise aksiyolojik olgunluk."

Yelkenci, çevre bilincini geliştirmek ve eğitimini yapmak noktasında Türkiye Yüzyılı Maarif Model'indeki bir diğer enstrümanın da sistem düşüncesi ve okuryazarlık becerileri olduğunu kaydetti.

Dünyanın iklim meselesinde uzun yıllar farkındalık düzeyinde kaldığını, sonra işlevsellik düzeyine geçtiğini dile getiren Yelkenci, "Bugün hepimizin zorlandığı yer eylemsellik düzeyidir. Taahhüt ile uygulama arasındaki mesafe, tam olarak budur. Dünya bu mesafeyi müzakere masalarında kapatmaya çalışıyor, biz o mesafenin asıl sınıfta kapanacağına inanıyoruz. Çünkü eylemsellik büyük bir azim ve kararlılık gerektirir. Bu da eğitimle kazandırılır." dedi.

"Yapmamamız gerekenleri unutursak hedefe ulaşamayız"

Eyleme geçilirken yapılması gerekenler belirlenirken yapılmaması gerekenlerin de üzerinde durulması gerektiğine işaret eden Yelkenci, akarsu yataklarına ev yapılmaması, tarım arazilerine şehir kurulmaması gibi unsurlara da dikkat edilmesi gerektiğinin altını çizdi. Yelkenci, "Atmosferi yavaş yavaş yok eden, büyük, anlamsız, oburca üretimler yapmamamız gerekiyor. Aslında bugün 'yapmamız gerekiyor, eyleme geçmemiz gerekiyor' derken yapmamamız gerekenleri unutursak hedefe ulaşamayız" değerlendirmesinde bulundu.

İklim değişikliğiyle mücadele için bugün eyleme geçilmesi gerektiğini vurgulayan Yelkenci, bunun öğrencileri ve eğitim sistemini de kapsaması gerektiğini bildirdi.

Bu bütüncül bakışın Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında hazırlanan öğretim programlarında somut karşılığını bulduğunu aktaran Yelkenci, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Ortaokullarda seçmeli olarak okutulan Çevre Eğitimi ve İklim Değişikliği dersi, 'İnsan ve Doğa' ünitesiyle başlar. Öğrenciler 'Döngüsel Doğa' ünitesinde doğal kaynakları ve ekosistemin işleyişini, 'Üretim ve Kaynak Kullanımı Dengesi' ünitesinde israfı, tüketim alışkanlıklarını, su ve ekolojik ayak izini inceler. 'Küresel İklim Değişikliği' ve 'İklim Değişikliği ve Uyum' ünitelerinde iklim değişikliğinin nedenleri ve sonuçları bilimsel veriler ışığında değerlendirilir, bu değişikliğin insan yaşamı üzerindeki etkileri sorgulanır. 'Sürdürülebilir Kalkınma ve Çevre' ünitesinde ise geri dönüşümden kaynakların verimli kullanımına kadar çevre sorunlarına yönelik somut çözümler geliştirilmesi hedeflenir. Bu ders, iklimle değil, insanın doğayla kurduğu ilişkiyle başlar. Çünkü öğrencilerin doğayı yalnızca tanımaları değil, onunla kurdukları ilişkinin sorumluluğunu da üstlenmeleri amaçlanmaktadır."

Bakan Yardımcısı Yelkenci'nin katılımcılara hitabının ardından panelistler Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu Türkiye Temsilcisi Mariam Asghar Khan, Tarım ve Orman Bakanlığı Bakanlık Müşaviri Recep Tezgel ile Savunma Sanayii Akademi Başkanı Cenk Aktaş, eğitim ve çevre ilişkisini ele alan konuşmalar yaptı.

Programa Temel Eğitim Genel Müdürü Ebubekir Sıddık Savaşçı da katıldı.

Öte yandan Bakan Yardımcısı Yelkenci, panel öncesi COP31 etkinlik alanındaki Mavi Bölge'de çeşitli ülkelerin pavilyonlarını gezerek ülke temsilcileriyle sohbet etti.