Mehmet Reşat Aysu

Mehmet Reşat Aysu kimdir?

Mehmet Reşat Aysu (1910, Tekirdağ - 13 Ekim 1999, İzmir), bilhassa saz semaisi besteleriyle bilinen Türk bestekârdır. Ayrıca şarkı, peşrev, oyun havası gibi Türk mûsıkîsi formları da dâhil, üç yüzden fazla eser bestelemiştir.

1932 yılında Darüşşafaka Lisesi'ni, 1936 yılında da Ankara Ziraat Fakültesi'ni bitirmiştir. Bu yıllarda İsmail Baha Sürelsan ile çeşitli mûsıkî icraatlarında bulunmuştur.

Müzikle iç içe bir aile ortamında yetişti. Tekirdağ bandosunun şefliğini yapan babası iyi bir müzisyen olup, altı çocuğunun tamamı çeşitli enstrümanlar çalmaktaydı. Reşat Aysu da küçük yaşlardan itibaren müziğe ilgi duydu ve kemanla tanıştı.

Müzik eğitimine Darüşşafaka'da başladı. Kemanla ilk karşılaşmasında gösterdiği doğal yetenek dikkat çekti. Henüz enstrümanı tanımadığı bir dönemde, eline verilen kemanla daha önce duyduğu bir marşı çalabilmesi çevresindekileri şaşırttı. Nota bilgisini büyük ölçüde kendi çabalarıyla geliştirdi. Özellikle Bimen Şen'in “Çamlar Altında Uzattı Desti Bir Peri” adlı eserinin notalarını inceleyerek nota okumayı öğrendiğini ifade etmiştir.

Besteciliğe de çok genç yaşlarda başladı. İlk bestesini, şair Rıza Tevfik'in bir şiiri üzerine yaptı. Eseri hocası Ahmet Irsoy'a gösterdiğinde, bestenin makamının Rahatü'l-Ervah olduğunu öğrendi. Bu olay, onun Türk musikisi makamlarına olan ilgisinin ve bilgisinin gelişmesinde önemli bir dönüm noktası oldu.

Darüşşafaka'da bulunduğu yıllarda yaklaşık altmış kişiden oluşan Türk musikisi korosunda hem keman çaldı hem de korist olarak görev yaptı. Daha sonra okulda ders veren bir Alman keman virtüözünün yönlendirmesiyle Batı müziği alanındaki çalışmalarına ağırlık verdi. Kendisine verilen metotlar üzerinde uzun yıllar çalışarak keman tekniğini ve müzik bilgisini geliştirdi.

Reşat Aysu, sanat yaşamı boyunca hem Türk müziği hem de Batı müziği alanında eserler verdi. Besteleri arasında şarkılar, saz eserleri, tangolar, foxtrotlar, opera tarzında eserler, sonatlar ve senfonik çalışmalar yer aldı. Röportajında, eserlerinin toplam sayısının yaklaşık 270'e ulaştığını belirtmiştir.

Batı müziği alanındaki önemli çalışmalarından biri, Fransızca adı Le Rêve (Rüya) olan senfonik eseridir. Bunun yanı sıra çeşitli sonatlar, çok sayıda tango ve opera tarzında eser bestelemiştir. Alman müziğinin etkisinde kaldığını ve bu etkilerin bazı eserlerine yansıdığını ifade etmiştir.

Türk musikisi alanında da çok sayıda eser veren Aysu'nun, yirmiye yakın saz eseri bulunmaktadır. Bunlar arasında özellikle 1974 yılında bestelediği Acemaşiran Peşrevi ile Nişabur Peşrevi öne çıkmaktadır. Bu eserlerde çok sesli yaklaşımlar kullanarak geleneksel Türk müziğine farklı bir yorum getirmeyi amaçlamıştır.

Reşat Aysu'nun en tanınmış eserlerinden biri olan Kürdilihicazkâr Saz Semaisi, 1952 yılında Amerika Birleşik Devletleri'ne yaptığı yolculuk sırasında ortaya çıktı. Napoli'den hareket eden gemi Barcelona'da kısa bir süre mola verdiğinde, şehrin canlı müzik atmosferinden ve İspanyol kültürünün renkli görünümünden etkilendi. Özellikle karşılaştığı bir İspanyol kadınının bıraktığı izlenim, eserin ilham kaynaklarından biri oldu. Gemiye döndükten sonra, İspanyol müziğinin etkilerini zihninde canlandırarak eserin ana melodisini kısa sürede kaleme aldı. Daha sonra üzerinde çalışarak eseri bugünkü biçimine kavuşturdu. Aysu, bu eserin Batı müziği karakterindeki melodiler ile Türk müziğinin usul anlayışını birleştiren özgün bir çalışma olduğunu belirtmiştir.

Mehmet Reşat Aysu, Rakım Elkutlu ile 1945 yılında İzmir Musiki Cemiyeti'ni kurmuş ve nota bilmeyen üstâdın birçok eserini notaya almıştır. Rakım Elkutlu'ya ait olarak bilinen ve "Mümkün mü unutmak güzelim" mısraıyle başlayan şarkıyı da Elkutlu ile birlikte bestelemiştir.